Shuhrat’s Blog
All writing

Dasturchilar bozori 2026-yil avgustida: raqamlar aslida nima deydi

21 min read

So’nggi ma’lumotlar: 2026-yil 20-avgust. Barcha raqamlar manbaga havola bilan berilgan — o’zingiz tekshirib ko’rishingiz mumkin.

Nega bu post kerak

Dasturchilar bozori haqida hozir ikkita bir-biriga mutlaqo zid narrativ aylanib yurgan.

Birinchisi: “Soha o’lyapti.” Ommaviy ishdan bo’shatishlar, AI junior dasturchilarni almashtiryapti, CS bitiruvchilari ish topolmayapti.

Ikkinchisi: “Bozor tiklandi.” Vakansiyalar o’sib bormoqda, tech ishsizligi rekord past darajada, AI mutaxassislariga maoshlar osmonga chiqdi.

Muammo shundaki — ikkalasi ham to’g’ri. Faqat ular bir xil narsani o’lchamaydi. Biri e’lonlar sonini, ikkinchisi bandlikni, uchinchisi yosh bitiruvchilarni, to’rtinchisi tajribali muhandislarni gapiryapti.

Bu postda men har bir asosiy ko’rsatkichni alohida ko’rib chiqaman, ular qayerdan kelganini ko’rsataman va ular nimani o’lchamasligini ham aytaman. Oxirida — nima haqiqatan aniq, nima hali bahsli va nima umuman noma’lum ekanini ajratib beraman.

Bir ogohlantirish darrov: quyidagi ma’lumotlarning 95% i AQSh bozoriga tegishli. Bu jiddiy cheklov va oxirgi bo’limda unga alohida to’xtalaman.

Qisqacha xulosa (agar vaqtingiz bo’lmasa)

Ko’rsatkichHolatManba sanasi
Software development vakansiyalari (AQSh)2020-yil fevraliga nisbatan ~26% past, lekin 18 oydan beri o’sib bormoqda2026-yil 14-avgust
Tech kasblarida ishsizlik (AQSh)2.9% — umummilliy 4.2% dan past2026-yil iyun
Yosh CS bitiruvchilari ishsizligi6–7% — barcha bitiruvchilar o’rtachasidan yuqori2024-yil ma’lumoti
22–25 yoshli dasturchilar bandligi2022-yil oxiridan beri ~20% pasaygan2026-yil iyun
Tech ishdan bo’shatishlari 2026~126 ming (2025-yilning butun yiliga teng, avgustdayoq)2026-yil 6-avgust
AI ko’nikmalari uchun maosh ustamasi62% (2024-yilda 25% edi)2026-yil iyun

Bir jumlada: bozor qulamadi va tiklanmadi — u ikki qatlamga bo’lindi. Tajribali muhandislar uchun sharoit deyarli normal. Yangi kirib kelayotganlar uchun eshik jiddiy torayib qoldi. Va bu torayishning sababi hali oxirigacha aniqlanmagan.

1-qism. Vakansiyalar: pastda, lekin ko’tarilyapti

Asosiy raqam

Eng ishonchli va eng tez yangilanadigan ko’rsatkich — Indeed Hiring Lab’ning software development vakansiyalari indeksi. U AQSh Federal Zaxira Banki (FRED) orqali ochiq e’lon qilinadi, har hafta yangilanadi va 2020-yil 1-fevral = 100 deb belgilangan.

2026-yil 14-avgust holatiga indeks: 74.36

Ya’ni pandemiyagacha bo’lgan darajadan ~25.6% past.

🔗 FRED — Software Development Job Postings on Indeed in the US (IHLIDXUSTPSOFTDEVE)

Bu havolani saqlab qo’ying — bu butun mavzu bo’yicha eng foydali bitta manba. Har hafta yangilanadi va hech kimning talqiniga muhtoj emas.

Traektoriya muhimroq

Faqat bitta raqamga qarash chalg’itadi. Qiziqarlisi — harakat yo’nalishi:

  • 2020-yil fevral: 100 (baza)
  • 2022-yil boshi: ~200+ (cho’qqi — ikki barobardan ko’p)
  • 2025-yil boshi: ~67 (eng past nuqta)
  • 2026-yil avgust: ~74 (o’sish davom etmoqda)

Indeed Hiring Lab 2026-yil 8-iyulda chop etgan hisobotda bu burilishni tasvirlaydi: 2025-yil fevralidan beri AQShda software development vakansiyalari ~15% o’sgan, umumiy vakansiyalar esa shu davrda 7% tushgan.

🔗 Indeed Hiring Lab — “AI and Job Postings: From Destruction to Creation?” (2026-yil 8-iyul)

Diqqat qiling: dasturchilar bozori umumiy bozordan tezroq o’syapti. Bu 2022–2025 yillardagi manzaraning to’liq teskarisi.

Boshqa manba, boshqa metodologiya, o’xshash yo’nalish

CompTIA butunlay boshqa metodologiya ishlatadi (BLS ma’lumotlari + e’lonlar tahlili) va shunga o’xshash tiklanishni ko’rsatadi:

  • 2026-yil iyunda yangi tech vakansiyalari ketma-ket oltinchi oy o’sdi
  • Faol vakansiyalar ikki oy ketma-ket 600 mingdan oshdi
  • Iyun oyida 280 mingdan ortiq yangi e’lon

🔗 CompTIA Tech Jobs Report 🔗 CompTIA press-reliz, 2026-yil 2-iyul

Ikkita mustaqil manba bir xil yo’nalishni ko’rsatganda, bu signalga ishonish mumkin.

⚠️ Bu raqamlar nimani o’lchamaydi

Bu yerda ko’pchilik xato qiladi:

  1. Vakansiya ≠ ish o’rni. Indeks e’lonlar sonini o’lchaydi, ishlayotgan odamlar sonini emas. Kompaniya “ghost job” e’lon qilishi, bir vakansiyaga o’n kishi olishi yoki umuman hech kim olmasligi mumkin.
  2. Indeks ≠ absolyut son. 74 degani “74 ming vakansiya” emas, “2020-yil fevralidagi darajaning 74% i” degani.
  3. 2020-yil fevral “normal” baza emas. O’shanda AQSh mehnat bozori 60 yillik rekord darajada kuchli edi (ishsizlik 3.5%). Har qanday “bazadan past” solishtiruv shu sababli qattiqroq ko’rinadi.
  4. Bitta platforma. Indeed yirik, lekin yagona emas.
  5. Metodologiya o’zgargan. Indeed 2022-yil dekabrida yangi metodologiyaga o’tgan va tarixiy raqamlarni qayta ko’rib chiqqan. FRED sahifasida buning haqida ochiq yozilgan.

2-qism. Bo’linish “til” bo’yicha emas — “tajriba” bo’yicha

Bu postdagi eng muhim bo’lim. Agar bittasini o’qisangiz, shuni o’qing.

Tiklanish kimga tegishli

Indeed Hiring Lab o’sha 2026-yil iyul hisobotida tiklanishni ochib tashladi:

2025-yil may va 2026-yil may orasidagi software development vakansiyalari o’sishining 71% i senior lavozimlardan, 37% i esa lavozim nomida AI tilga olingan ishlardan kelgan.

Hisobot buni ochiq nomlaydi: bu barcha software rollarida keng qamrovli tiklanish emas, balki AI bilan ishlay oladigan tajribali mutaxassislarga talab. Indeed’ning o’zi buni ehtimoliy “seniority-biased technological change” — ya’ni tajribaga qarab noteng ta’sir qiluvchi texnologik o’zgarish deb ataydi.

🔗 Indeed Hiring Lab, 2026-yil 8-iyul

Bu tasodif emas

Indeed’ning alohida tadqiqoti bo’yicha, 2026-yilning birinchi choragida software development senior darajadagi vakansiyalar ulushi bo’yicha barcha kasblar orasida birinchi o’rinda — 69.3%. Taqqoslash uchun: haydovchilikda bu ko’rsatkich 0.5%.

🔗 Indeed Hiring Lab — “The Labor Market Is Tilting Toward Seniority” (2026-yil iyul)

Global tasdiq

PwC bir milliarddan ortiq vakansiya e’lonini 27 mamlakat bo’ylab tahlil qildi va shu naqshni topdi:

AI ta’siriga eng ochiq junior lavozimlar an’anaviy ravishda senior deb hisoblangan ko’nikmalarni (mustaqil qaror qabul qilish, yetakchilik) talab qilish ehtimoli 7 barobar yuqori. Bunday rollar 2019-yildan beri 35% o’sgan, boshqa junior rollar esa 10% qisqargan.

🔗 PwC — 2026 Global AI Jobs Barometer 🔗 To’liq hisobot (PDF)

Ya’ni “junior lavozimlar” tugab qolmadi — ularning talablari senior darajaga ko’tarildi. Amalda bu ko’pchilik yangi bitiruvchi uchun bir xil natija beradi.

⚠️ Qarama-qarshi dalil

Halollik uchun: CompTIA ma’lumotlari bunchalik qorong’i emas. Ularning 2026-yil aprelidagi tahliliga ko’ra, tech vakansiyalarining 20% i 0–3 yillik tajribaga, 28% i 4–7 yilga, 17% i 8+ yilga mo’ljallangan edi.

🔗 CompTIA, 2026-yil 8-may

Bu Indeed’ning rasmiga to’liq mos kelmaydi. Sabab — CompTIA butun “tech kasblari” ni (help-desk, tizim administratorlari, IT qo’llab-quvvatlash) qamrab oladi, Indeed esa aynan software development ni. Junior eshigi hamma joyda emas, balki aynan dasturlashda torroq bo’lishi mumkin.

3-qism. Ishsizlik: bir raqam yetarli emas

Bu yerda eng katta chalkashlik yashiringan. Ikkita raqam bir vaqtning o’zida to’g’ri:

Tajribali tech mutaxassislari: sharoit yaxshi

2.9% — 2026-yil iyunida AQShda tech kasblaridagi ishsizlik darajasi. Umummilliy ko’rsatkich o’sha oyda 4.2% edi.

🔗 CompTIA, 2026-yil 2-iyul

Yil davomida bu ko’rsatkich 3.3% (dekabr) → 3.6% (yanvar) → 3.9% (mart) → 3.5% (aprel) → 2.9% (iyun) yo’lini bosdi. Ya’ni yomonlashib, keyin yaxshilandi.

Amalda bu shuni anglatadi: ishdan bo’shatilgan tajribali dasturchi o’rtacha amerikalikdan tezroq yangi ish topmoqda.

Yangi bitiruvchilar: sharoit yomon

Nyu-York Federal Zaxira Banki ma’lumotlari:

  • 5.6% — 22–27 yoshli barcha bitiruvchilar ishsizligi (2026-yil 2-choragi)
  • 42% — underemployment, ya’ni diplom talab qilmaydigan ishda ishlayotganlar ulushi
  • 6.1% — CS bitiruvchilari ishsizligi (ba’zi hisobotlarda 7.0%)
  • 7.5% — computer engineering bitiruvchilari

🔗 NY Fed — The Labor Market for Recent College Graduates

CS bitiruvchilari ishsizlik bo’yicha barcha yo’nalishlar orasida eng yuqori o’ndalikka kirdi — falsafa va san’atshunoslikdan ham yomonroq. Bu bir necha yil oldin tasavvur qilib bo’lmaydigan holat edi.

⚠️ Bu raqamga jiddiy tanqid bor

Viral bo’lgan bu jadval ko’rinishidan kuchsizroq. Economic Innovation Group tahlilchilari uni tekshirib chiqishdi:

Ma’lumot American Community Survey’dan olinadi va 22–27 yoshli, aniq bir yo’nalish bo’yicha diplomga ega respondentlar juda kichik pastki namuna hosil qiladi. Natijada ishonch oralig’i ulkan bo’ladi.

Masalan, computer engineering uchun “7.5%” raqamining haqiqiy ishonch oralig’i taxminan 4% dan 11% gacha. Ya’ni bu ko’rsatkich ham 2008-yilgi inqiroz darajasida, ham 2019-yilgi gullab-yashnash darajasida bo’lishi mumkin. Statistik jihatdan ikkalasini ham istisno qilib bo’lmaydi.

🔗 Economic Innovation Group — “A viral chart on recent graduate unemployment is misleading”

Bundan tashqari, ma’lumot 2023–2024-yil so’rovlariga asoslangan — ya’ni bugungi holatni emas, ikki yil oldingi holatni ko’rsatadi.

Ikkinchi tomonini ham ko’ring

Xuddi shu NY Fed ma’lumotlar to’plamida CS bitiruvchilari boshqa ko’rsatkichlar bo’yicha eng yaxshilar qatorida:

  • Erta karyera medianasi: $87,000 (barcha yo’nalishlar orasida ikkinchi o’rin)
  • Computer engineering: $90,000 (birinchi o’rin)
  • Barcha bitiruvchilar o’rtachasi: $58,000
  • CS underemployment: ~19% (juda past — ish topganlar aynan o’z sohasida ishlaydi)

🔗 Forbes — NY Fed ma’lumotlari tahlili (2026-yil fevral)

Iqtisodchilarning bir talqini: CS bitiruvchilari yuqori maosh olishlari mumkinligini bilgani uchun arzon taklifni qabul qilmay, kutib turishadi. Bu ishsizlik statistikasini oshiradi, lekin ular haqiqatan ham yomon ahvolda ekanini anglatmaydi.

4-qism. Ishdan bo’shatishlar: raqamlar katta, lekin kontekst muhim

Nima bo’lyapti

Layoffs.fyi ma’lumotiga ko’ra, 2026-yil 1-yanvardan 6-avgustgacha 264 ta kompaniyada 125,759 kishi ishdan bo’shatilgan. Bu 2025-yilning butun yilidagi ko’rsatkichdan (122,606) ko’p — hali to’rt oy qolganda.

🔗 Layoffs.fyi — 2026 Tech Layoffs

Eng yiriklari:

  • Oracle — moliyaviy yil davomida ~21,000 (xodimlarning ~13%). Kompaniya yillik hisobotida AI joriy etilishi “xodimlar sonining qisqarishiga olib keldi va olib kelishi mumkin” deb ochiq yozdi.
  • Block — 4,000 (ishchi kuchining 40%)
  • Amazon, Meta, Microsoft, Cisco, Salesforce — har biri mingdan ortiq

🔗 IBTimes — 2026 layoffs tahlili 🔗 Computerworld — 2026 tech layoffs timeline

⚠️ Ammo bu raqamlarga ehtiyot bo’ling

Birinchi muammo — trekker’lar bir-biriga zid. Layoffs.fyi 2026 uchun ~126 ming desa, TrueUp o’sha davr uchun ~176 ming ko’rsatadi. Farq metodologiyada: kim “tech kompaniya” hisoblanadi, faqat e’lon qilinganlar sanaladimi, foizli qisqartirishlar kiritiladimi.

🔗 TrueUp Layoffs Tracker

Ikkinchi muammo — 2023-yil hali ham rekord. O’shanda 265,660 kishi ishdan bo’shatilgan edi. 2026 yomon, lekin eng yomoni emas.

Uchinchi muammo — ishdan bo’shatish ≠ ishsizlik. Yuqorida ko’rdik: tech ishsizligi 2.9%. Ya’ni bo’shatilganlarning ko’pchiligi yangi ish topmoqda. Bu “tech o’lyapti” narrativining eng kuchsiz nuqtasi.

To’rtinchi muammo — “AI sababli” degan da’volar ko’pincha niqob. CompTIA tadqiqotiga ko’ra, kompaniyalarning 64% i AI ni kadrlar bo’yicha qarorlar uchun qoplama (cover) sifatida ishlatishini tan olgan — ya’ni ishdan bo’shatish yoki ishga qabulni to’xtatishni AI bilan izohlash, aslida sabab boshqa bo’lsa ham.

🔗 CompTIA, 2026-yil 9-yanvar

Bu juda muhim tafsilot. “Biz AI tufayli qisqartiryapmiz” degan e’lon investorlarga yaxshi ko’rinadi. “Biz noto’g’ri prognoz qildik va ortiqcha odam oldik” degani esa yo’q.

5-qism. Eng kuchli dalil: Stanford ADP tadqiqoti

Bu — mavzu bo’yicha eng jiddiy akademik ish. Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar va Ruyu Chen ADP (AQShning eng yirik ish haqi hisoblash kompaniyasi) ma’lumotlarini ishlatishadi — millionlab xodimning oylik yozuvlari, so’rov emas, real ma’muriy ma’lumot.

Hisobot 2026-yil avgustda yangilangan va 2026-yil iyungacha bo’lgan ma’lumotni qamrab oladi.

Ular nima topdi

1. Umumiy siljish yo’q.

Iqtisodiyot miqyosida AI tufayli keng qamrovli ish o’rinlari yo’qolishiga dalil topilmadi.

ADP namunasida 2022-yil noyabridan 2026-yil iyunigacha bandlik ~6% o’sgan. AI ta’siriga eng ochiq beshdan bir qismda esa ~4% o’sgan. Ya’ni sekinroq, lekin baribir o’sish.

2. Yoshlar uchun rasm butunlay boshqa.

22–25 yoshli, AI ta’siriga yuqori ochiq kasblardagi xodimlarning bandligi, agar u kam ochiq kasblardagi tengdoshlari bilan bir xil sur’atda o’sganida bo’ladigan darajadan 19% past.

3. Dasturchilar uchun aniq raqam. 22–25 yoshli software developer’lar bandligi 2022-yil oxiridan beri ~20% pasaygan. Shu davrda 30 yoshdan katta dasturchilar bandligi 6–12% o’sgan.

4. Mexanizm — ishdan bo’shatish emas, ishga olmaslik. Tafovut asosan yosh xodimlarni ishga qabul qilishning kamayishi orqali yuzaga kelgan, ularni ishdan bo’shatish orqali emas.

5. Avtomatlashtirish vs kuchaytirish. Pasayish AI odam vazifasini almashtiradigan kasblarda to’plangan. AI xodimni kuchaytiradigan kasblarda bandlik tekis yoki o’smoqda — ayniqsa tajribalilar orasida.

🔗 Stanford Digital Economy Lab — Canaries in the Coal Mine (asosiy sahifa) 🔗 2026-yil avgust yangilanishi haqida e’lon 🔗 To’liq maqola, 2026-yil avgust (PDF) 🔗 Canaries Dashboard — interaktiv ma’lumot

⚠️ Mualliflarning o’z ogohlantirishi

Bu juda muhim va ko’pincha e’tibordan chetda qoladi. Mualliflar maqolaning o’zida yozadilar:

Bu ish AI ning sababiy ta’sirini baholamaydi: bular tavsifiy faktlar.

Ya’ni ular “AI shuni qildi” demayapti. Ular “shunday naqsh bor va u AI gipotezasiga mos keladi” deyishmoqda. Farq katta.

Ular boshqa tushuntirishlarni tekshirib ko’rishdi — foiz stavkalari, masofaviy ish, ta’lim o’zgarishlari, tech sektorini chiqarib tashlash — va natija saqlanib qoldi. Lekin bu sababiylikni isbotlamaydi.

Muallif Brynjolfsson mexanizm haqida shunday gipoteza aytadi: AI kodifikatsiyalangan bilim (kitobdan o’rganiladigan, formal ta’lim beradigan bilim) ni almashtirishga qodir, lekin yashirin bilim (tajriba bilan to’planadigan intuitiv ko’nikmalar) ni almashtira olmaydi. Yosh xodimlar nisbatan ko’proq birinchi turdagi bilim taklif qilgani uchun ular ko’proq zarar ko’rmoqda.

6-qism. Va endi — teskari dalil

Agar men shu yerda to’xtasam, post bir tomonlama bo’lardi. Chunki Federal Zaxira Bankining o’zi boshqa tushuntirish taklif qilyapti.

2026-yil 1-iyunda Nyu-York Fed iqtisodchilari (Natalia Emanuel, Emma Harrington, Amanda Pallais) tadqiqot chop etishdi. Ularning xulosasi:

Yosh bitiruvchilar ishsizligining o’sishini 64% ga masofaviy ish tushuntiradi — generativ AI emas.

Mantiq quyidagicha. Ular kasblarni ikkiga bo’lishdi: masofadan bajarilishi mumkin bo’lganlar (dasturchilik, moliyaviy tahlil) va bajarilmaydiganlar (hamshiralik, mexanika muhandisligi).

  • Masofaviy kasblarda: yosh bitiruvchilar ishsizligi 2017–19 dan 2022–24 gacha ~1 foiz punktga o’sdi va tushmadi
  • Masofaviy bo’lmagan kasblarda: 2020-yilda ko’tarildi, keyin normaga qaytdi

Sabab sifatida ular mentorlikning buzilishini ko’rsatishadi: ish beruvchi taqsimlangan jamoaga tajribasiz odamni olishni istamaydi, chunki uni masofadan o’rgatish qiyin.

Vaqt jihati ham ularning foydasiga ishlaydi: yoshlar ishsizligining o’sishi generativ AI keng tarqalishidan oldin boshlangan.

🔗 NY Fed Liberty Street Economics — “Remote Work Leaves Younger Workers Sidelined” (2026-yil 1-iyun) 🔗 NPR tahlili 🔗 CNBC

Mualliflar o’z pozitsiyalarida ehtiyotkor: generativ AI kelajakda birlamchi omilga aylanishi mumkinligini tan olishadi. Lekin bugungi dalillar masofaviy ish katta rol o’ynayotganini ko’rsatadi, deb hisoblashadi.

London School of Economics tadqiqotchilari AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada va Avstraliya bo’yicha o’xshash xulosaga kelishgan.

Bu nimani anglatadi

Ikki jiddiy muassasa — Stanford va NY Fed — bir xil hodisani ko’ryapti, lekin turlicha sababni ko’rsatmoqda. Ikkalasi ham malakali, ikkalasining ham ma’lumoti yaxshi.

Halol javob: biz hali bilmaymiz. Ehtimol ikkalasi ham qisman to’g’ri. Va agar kimdir sizga “AI junior dasturchilarni o’ldirdi” yoki “AI ning hech qanday aloqasi yo’q” deb qat’iy aytsa — u dalildan ko’ra o’z pozitsiyasini sotmoqda.

7-qism. Pul: bo’linish bu yerda ham ko’rinadi

AI ko’nikmalari ustamasi

PwC bir milliarddan ortiq vakansiya e’lonini tahlil qilib, AI ko’nikmalari talab qiladigan lavozimlar uchun maosh ustamasini hisobladi:

  • 2024: 25%
  • 2025: 56–57%
  • 2026: 62%

Bu ustama sohalar bo’yicha juda notekis: iste’mol bozorlarida 118% gacha, davlat sektorida atigi 16%.

Bundan tashqari: aniq AI ko’nikmalari talab qiladigan ishlar 69% o’sgan, umumiy mehnat bozori esa 9%. Ya’ni deyarli sakkiz barobar tezroq.

🔗 PwC — 2026 Global AI Jobs Barometer 🔗 PwC press-reliz (2026-yil 15-iyun)

Kutilmagan topilma

PwC ma’lumotlarining eng qiziq qismi ko’pincha e’tibordan chetda qoladi:

AI ta’siriga eng ochiq kompaniyalar xodimlar sonini qisqartirmadi, oshirdi. 2018-yil bazasiga nisbatan ularda o’sish 52% ni tashkil etdi, kam ochiq kompaniyalarda esa 36%.

Maosh o’sishi ham shunday: 24% vs 17%.

Bu “AI ishchilarni almashtiryapti” narrativiga to’g’ridan-to’g’ri zid. Kamida kompaniya darajasida.

Bazaviy maoshlar (AQSh)

  • Software developer medianasi: $133,080 (BLS, 2024-yil may)
  • Barcha tech kasblari medianasi: $112,805 (CompTIA) — umummilliy medianadan ikki barobar yuqori
  • AI/ML muhandislari medianasi: ~$170,000–175,000, senior mutaxassislar $200,000–310,000 (bonus va aksiyalarsiz)

🔗 CompTIA State of the Tech Workforce 2026 🔗 Robert Walters — AI salary premium tahlili

⚠️ Ustama haqida ehtiyotkorlik

”62% ustama” — bu e’lonlardagi raqam, ya’ni AI ko’nikmasi talab qiladigan vakansiyalar o’rtacha shuncha ko’proq to’laydi. Bu:

  • Sizning kelasi taklifingiz haqida va’da emas
  • Vakansiyaga “AI” so’zini qo’shish maoshni oshirishini anglatmaydi
  • Kompozitsiya effekti kuchli: AI rollari ko’proq senior va ko’proq yirik kompaniyalarda

Lightcast boshqa metodologiya bilan kamroq raqam beradi (~28% e’lon ustamasi bitta AI ko’nikmasi uchun). Ikkalasi ham katta ustamani ko’rsatadi, lekin miqdori metodologiyaga bog’liq.

8-qism. Dasturchilar AI haqida aslida nima deyapti

Bozor haqidagi suhbat ko’pincha CEO’lar va tahlilchilar ovozi bilan olib boriladi. Dasturchilarning o’zlari nima deyapti?

Stack Overflow 177 mamlakatdan 49,000+ dasturchini so’roq qildi:

  • 84% AI vositalarini ishlatadi yoki ishlatishni rejalashtirmoqda (2024-yilda 76% edi)
  • 51% professional dasturchilar ularni har kuni ishlatadi
  • Lekin aniqligiga ishonch: 40% (2024) → 29% (2025)
  • 46% natijalarning aniqligiga faol ishonchsizlik bildiradi, 33% ishonadi
  • Atigi 3% “yuqori darajada ishonaman” deydi
  • Tajribali dasturchilar orasida bu 2.6% — ya’ni ular eng shubhali

🔗 Stack Overflow Developer Survey — AI bo’limi 🔗 Stack Overflow blogi — ishonch bo’shlig’i tahlili

Eng ko’p shikoyat: “deyarli to’g’ri” kod. Kompilyatsiya bo’ladi, ishga tushadi, lekin nozik xato bor. Uni topish uchun ketgan vaqt tejalgan vaqtdan ko’p bo’lishi mumkin. So’ralganlarning ~45% i buni asosiy muammo deb belgilagan.

Yana bir raqam: dasturchilarning 72–77% i “vibe coding” ni o’z professional ishining qismi deb hisoblamaydi.

Bu shuni ko’rsatadi: AI vositalari infratuzilmaga aylandi, lekin avtonom o’rinbosar bo’lmadi. Odatda yangi texnologiyaga ishonch foydalanish bilan birga o’sadi — bu yerda teskari holat kuzatilmoqda.

9-qism. AI endi alohida “tech kasbi” emas

Bu bo’linishning yana bir o’lchovi.

Indeed Hiring Lab ma’lumotiga ko’ra, AQShda lavozim nomida AI tilga olingan noyob lavozim nomlari soni:

  • 2022: 264 ta
  • 2023: 159 ta (pasayish)
  • 2026-yil 1-choragi: 822 ta — barcha lavozim nomlarining 8.3% i, ya’ni har 12 tadan biri

Va eng muhimi: bularning 63% i tech sohasidan tashqarida — tibbiyot, ta’lim, marketing, logistika, boshqaruv.

🔗 Indeed Hiring Lab — “AI Is No Longer Just a Tech Occupation Story”

AI atamalari tilga olingan e’lonlar ulushi 2026-yil iyunida 5.9% ga yetdi — 2022-yildagi 3.3% cho’qqisidan ancha yuqori.

🔗 Indeed Hiring Lab — US Labor Market Snapshot, iyun 2026

Amaliy xulosa: “AI bilan ishlash” endi alohida kasb emas, balki ko’plab kasblarning standart talabiga aylanmoqda.

10-qism. Umumiy manzarani ham unutmang

Software development sektori pastda, lekin u yagona pastdagi sektor emas — va tech eng yomon holatda ham emas.

Indeed’ning 2026-yil iyun holatiga ko’ra:

  • Umumiy vakansiyalar indeksi: 101 (deyarli 2020-yil darajasida), yillik o’sish −3.7%
  • Kuzatilayotgan sektorlarning taxminan yarmi pandemiyagacha bo’lgan darajada yoki undan past
  • Ishlab chiqarish: ~115, Sog’liqni saqlash: ~112
  • Marketing, ma’lumot tahlili va software development: ~30% yoki undan ko’proq past
  • Human Resources: ~93

🔗 Indeed Hiring Lab — US Labor Market Snapshot, iyun 2026

Ya’ni bu faqat dasturchilarning muammosi emas. Bu butun “bilim ishi” (knowledge work) sektoriga tegishli keng siljish. Marketolog va tahlilchilar ham xuddi shu qayiqda.

Uzoq muddatli prognozlar hali ijobiy

AQSh Mehnat statistikasi byurosi (BLS) 2024–2034 yillar uchun software developer, QA analyst va tester lavozimlarida 15% o’sish prognoz qiladi — barcha kasblar o’rtachasidan ~5 barobar tez. Yiliga o’rtacha 129,200 ta bo’sh o’rin.

CompTIA esa 2026-yilda AQSh tech ishchi kuchi 1.9% o’sib, 9.8 millionga yetishini kutmoqda (2025-yilda 0.3% qisqargan edi).

🔗 CompTIA State of the Tech Workforce 2026

⚠️ Lekin bu prognozlar — modellar, o’lchovlar emas. BLS metodologiyasi AI kabi tez o’zgarishlarni sekin o’zlashtiradi. Ularga “aniq bashorat” emas, “hozirgi tushunchaning aksi” sifatida qarash to’g’riroq.

11-qism. Bularning O’zbekistonga aloqasi qanday

Bu bo’limni alohida ajratdim, chunki yuqoridagi barcha ma’lumot AQShga tegishli va uni to’g’ridan-to’g’ri ko’chirish xato bo’lardi.

Nima to’g’ridan-to’g’ri ko’chmaydi

  • Vakansiya indekslari. Indeed AQSh bozorini o’lchaydi. O’zbekiston bozori uchun ekvivalent ochiq ma’lumot yo’q.
  • Ishsizlik darajalari. Mutlaqo boshqa mehnat bozori tuzilishi.
  • Maosh ustamalari. AQSh maoshlari bilan mahalliy maoshlar orasidagi bog’liqlik chiziqli emas.

Nima ko’chadi

1. Junior eshigining torayishi global hodisa. PwC 27 mamlakat bo’ylab shu naqshni topdi. LSE tadqiqoti AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada va Avstraliyada tasdiqladi.

2. Autsorsing zanjiri orqali bevosita bog’liqlik. O’zbekiston IT eksportining katta qismi AQSh va Yevropa bozorlariga yo’naltirilgan. IT Park ma’lumotiga ko’ra 2026-yilning 1-choragida rezidentlarning xizmatlar eksporti $191.8 million ni tashkil etdi — o’tgan yilning shu davriga nisbatan $38.5 million ko’p.

🔗 IT Park Uzbekistan rasmiy sayti

Ya’ni bizning bozorimiz o’sib bormoqda — lekin u o’sha AQSh bozoriga ulangan. Agar u yerdagi mijozlar junior-og’ir jamoalarga buyurtma berishni to’xtatsa, bu bizga ham yetib keladi.

3. Struktura muammosi mahalliy darajada ham bor. Pivot.uz tahliliga ko’ra, O’zbekiston IT sohasida junior dasturchilar ko’p, middle va senior muhandislar qatlami esa hali yetarli shakllanmagan — eksport bozori aynan shu qatlamni talab qilsa ham.

🔗 Pivot.uz — “O’zbek IT kompaniyalari nima uchun xorijga chiqolmaydi?”

Bu global trend bilan birlashganda muammoni kuchaytiradi: dunyoda junior o’rinlar torayayotgan bir paytda bizda asosan junior taklifi ko’p.

4. Masofaviy ish gipotezasi biz uchun alohida ma’noga ega. Agar NY Fed haq bo’lsa va muammoning katta qismi masofadan mentorlik qilish qiyinligi bo’lsa — bu O’zbekistondan xorijga masofaviy ishlaydigan junior mutaxassislar uchun to’g’ridan-to’g’ri to’siq. Buni bilish foydali: muammo sizning ko’nikmangizda emas, ish beruvchining tayyorgarligida bo’lishi mumkin.

⚠️ Halol tan olish

Men O’zbekiston dasturchilar bozori bo’yicha AQSh ma’lumotlariga teng ishonchli va tez yangilanadigan manbani topa olmadim. IT Park rasmiy statistikasi bor, lekin u eksport va rezidentlar soniga qaratilgan, mehnat bozori dinamikasiga emas — vakansiyalar indeksi, ishsizlik darajasi, tajriba darajasi bo’yicha taqsimot kabi ko’rsatkichlar yo’q.

Bu bo’shliq. Agar kimdir uni to’ldirsa, sohaga katta xizmat qilgan bo’ladi.

12-qism. Ma’lumotlarni qanday o’qish kerak

Bu bo’lim bir yildan keyin ham foydali bo’lib qoladi. Yuqoridagi raqamlarni o’qiyotganda takrorlanadigan xatolar:

1. “Vakansiya” va “ish o’rni” ni aralashtirmang. Indeed indeksi e’lonlarni sanaydi. BLS bandlikni sanaydi. Bular turli narsa va ko’pincha turli yo’nalishda harakat qiladi.

2. Lavozim nomi va kategoriyani ajrating. Indeed’ning “software engineer” lavozim nomi 2025-yil boshida 49% tushgan edi. “Software Development” kategoriyasi esa o’sha paytda 33–36% pastda edi. Bir-biriga o’xshaydi, lekin bir xil emas — va ko’p maqolalarda birinchisi ikkinchisi sifatida keltiriladi.

3. Sanaga qarang. Internetda aylanib yurgan raqamlarning ko’pi 2025-yil o’rtasidan. Bu bozor uchun bir umr. FRED indeksi o’shandan beri ~7 punktga ko’tarildi.

4. Bazani tekshiring. “2020-yil fevraliga nisbatan” va “2022-yil cho’qqisiga nisbatan” mutlaqo boshqa hikoya aytadi. ML muhandisi vakansiyalari 2020-ga nisbatan +59%, lekin 2022 cho’qqisiga nisbatan −47%. Ikkalasi ham to’g’ri.

5. Namuna hajmi va ishonch oralig’ini so’rang. NY Fed’ning yo’nalishlar bo’yicha jadvali buning klassik misoli.

6. Kim moliyalashtirganini ko’ring. Rekruting kompaniyalari optimistik, AI kompaniyalari o’z vositalarining ta’sirini ko’rsatishdan manfaatdor, media dramatik sarlavhalardan manfaatdor.

7. So’rovlar o’z-o’zini tanlashga asoslangan. Stack Overflow so’rovi eng katta, lekin unda ishtirok etganlar barcha dasturchilarni ifodalamaydi.

8. Sababiylik va korrelyatsiyani ajrating. Stanford tadqiqotchilari buni maqolaning o’zida ta’kidlaydi. Ularni takrorlagan sarlavhalar esa odatda ta’kidlamaydi.

Yakuniy xulosa

Barcha dalillarni birlashtirganda, quyidagilar chiqadi.

Ishonchli darajada aniq

Bozor 2022-yilgi holatiga qaytmadi va tez orada qaytmaydi. Software development vakansiyalari pandemiyagacha bo’lgan darajadan ~26% past, 2022-yil cho’qqisidan esa deyarli uchdan ikki qismga past.

Ammo eng past nuqta ortda qoldi. 2025-yil fevralidan beri o’sish ~15%. Ikkita mustaqil manba (Indeed va CompTIA) buni tasdiqlaydi.

Tajribali muhandislar uchun sharoit deyarli normal. Tech ishsizligi 2.9% — umummilliy ko’rsatkichdan sezilarli past. Bo’shatilganlar tezroq yangi ish topmoqda.

Yangi kirib kelayotganlar uchun eshik jiddiy torayib qoldi. Bu eng mustahkam va eng ko’p manbada tasdiqlangan xulosa: Stanford (22–25 yoshli dasturchilar bandligi −20%), Indeed (tiklanishning 71% i senior rollardan), PwC (junior rollarda senior talablar 7 barobar ko’p), NY Fed (yosh bitiruvchilar ishsizligi rekord tafovutda). To’rt xil metodologiya, bitta xulosa.

Bo’linish “qaysi tilni bilasiz” bo’yicha emas. U tajriba darajasi va AI bilan ishlay olish bo’yicha o’tadi. “Python o’rganing va qutulasiz” degan maslahat bu ma’lumotlarga mos kelmaydi.

Hali hal qilinmagan

Sabab noma’lum. Stanford AI ga ishora qiladi, NY Fed masofaviy ishga. Ikkalasi ham jiddiy, ikkalasi ham ehtiyotkor. Ehtimol ikkalasi ham qisman haq. Kim sizga bunga qat’iy javob bersa — u dalildan ko’proq narsani bilmoqda.

AI ta’sirining kattaligi bahsli. Stanford’ning o’zi umumiy siljish yo’qligini aytadi. PwC AI ga ochiq kompaniyalar xodimlarni ko’proq olayotganini ko’rsatadi. Kompaniyalarning 64% i AI ni kadr qarorlari uchun qoplama sifatida ishlatishini tan oladi.

Bu vaqtinchalik siklmi yoki doimiy strukturaviy o’zgarishmi — bilinmaydi. 2021–2022 yillardagi ortiqcha ishga qabul, foiz stavkalari, AI, masofaviy ish, CS bitiruvchilari sonining ikki barobar oshishi — bularning barchasi bir vaqtda sodir bo’ldi. Ularni bir-biridan ajratish uchun hali yetarli vaqt o’tmadi.

Amaliy o’lchov

Agar sizdan bitta xulosa so’ralsa, u bu:

“Dasturchi bo’lish” endi bitta karyera yo’li emas. Kamida uchta alohida bozor mavjud va ular turli yo’nalishda harakat qilmoqda:

  1. Tajribali muhandislar — talab yuqori, ishsizlik past, maoshlar barqaror
  2. AI/ML va AI bilan ishlaydigan rollar — o’sish tez, ustama katta, lekin baza kichik va 2022 cho’qqisidan hali past
  3. Yangi kirib kelayotganlar — eshik tor, talablar oshgan, kutish vaqti uzun

Uchinchi guruhda bo’lish 2026-yilda 2021-yildagidan sezilarli qiyinroq. Bu haqiqat va uni yumshatish foyda bermaydi.

Lekin “soha o’lyapti” degan xulosa ham dalillarga mos emas. Ish o’rinlari bor, maoshlar yuqori, uzoq muddatli prognozlar ijobiy, bozor o’sish yo’nalishida. O’zgargan narsa — kirish narxi.

Manbalar

Birlamchi ma’lumot (o’zingiz kuzatishingiz mumkin)

Asosiy tadqiqotlar

Tanqidiy qarashlar (bularni ham o’qing)

Mahalliy kontekst

Bu post 2026-yil 20-avgust holatidagi ochiq ma’lumotlarga asoslangan. Ma’lumotlarni yig’ish va manbalarni topishda AI’dan foydalandim — har bir raqam ostida havola aynan shuning uchun turibdi. Raqamlar tez o’zgaradi — yuqoridagi birlamchi manbalarni o’zingiz tekshirib turishingizni tavsiya qilaman. Agar biror raqamda xatolik topsangiz yoki yangi ma’lumot chiqsa, yozing.